Pałac Potockich we Lwowie – perła neorenesansu

Pałac Potockich to jeden z tych budynków we Lwowie, przy których trudno uwierzyć, że nie stoją w Paryżu. Jasna, symetryczna fasada, wysokie mansardowe dachy, cour d'honneur przed wejściem. Fotografowałem go w pochmurny dzień i to okazało się zaletą: miękkie światło dobrze pokazuje rzeźbiarski detal kamiennej elewacji.

Skąd się wziął

Wcześniej stał tu klasycystyczny pałac z około 1820 roku, rozebrany w 1860. Nowy pałac zbudowano w latach 1888–1890 dla Alfreda Józefa Potockiego, byłego namiestnika Galicji, i jego żony Marii Klementyny. Pierwotny projekt w duchu francuskiego baroku z czasów Ludwika XIV przygotował francuski architekt Louis Dauvergne. Na potrzeby rodziny przerobili go Julian Cybulski i Ludwik Baldwin-Ramult, nadając budynkowi formy francuskiego neorenesansu z elementami neobaroku.

Alfred Józef Potocki nie doczekał końca budowy: zmarł w 1889 roku w Paryżu. Pałac ukończono rok później i zamieszkała w nim wdowa. Po jej śmierci w 1903 roku wnętrza podzielono na apartamenty, a część ogrodu sprzedano pod zabudowę.

Samolot na dachu

Najbardziej niezwykły epizod w historii pałacu zdarzył się 22 listopada 1919 roku, podczas pokazów lotniczych w pierwszą rocznicę walk o Lwów. Amerykański pilot Edmund Graves podczas akrobacji przeciążył samolot, który stracił skrzydło i spadł na pałac. Pożar zniszczył dach i górne piętra. Odbudowa trwała z przerwami do 1931 roku.

Po 1939 roku

Potoccy byli właścicielami pałacu do wkroczenia Armii Czerwonej. W czasie okupacji niemieckiej urządzano w nim propagandowe wystawy, dzięki czemu budynek przetrwał wojnę bez większych zniszczeń. Po wojnie władze radzieckie przekazały go instytutowi naukowemu, później przez lata nie miał stałego, godnego przeznaczenia. W latach 2001–2002 wnętrza gruntownie wyremontowano. Dziś mieści się tu Lwowska Galeria Sztuki, a reprezentacyjna część pałacu jest lwowską rezydencją prezydenta Ukrainy.

Architektura

Pałac jest symetryczny, z wysuniętymi narożnymi pawilonami i środkowym ryzalitem nad wejściem. Każdą część wieńczy własny mansardowy dach, co daje charakterystyczną, „francuską” linię dachów. Przyziemie jest boniowane, piętro bogato obramione, a nad oknami i w lukarnach powtarza się kamienny detal. Od ulicy Kopernika do dziedzińca prowadzi ozdobna brama.

W dniu, w którym fotografowałem, nad ulicą przed bramą wisiały kolorowe parasolki. Zdecydowałem się zostawić je w kadrze: zestawienie surowej, symetrycznej bramy z przypadkową, wesołą instalacją mówi coś o dzisiejszym Lwowie.

Jak fotografowałem pałac

• Fasada na osi. Pałac jest symetryczny, więc główne ujęcie robię dokładnie z osi dziedzińca, z klombem na pierwszym planie. Każde przesunięcie w bok od razu widać.
• Szeroki kąt i korekcja perspektywy. Dziedziniec jest płytki, więc do całej fasady potrzebny jest szeroki obiektyw. Pionowe linie trzeba potem wyprostować, inaczej narożne pawilony „przewracają się” do środka.
• Ujęcie narożne. Kadr z narożnika pokazuje głębokość bryły i rytm dachów lepiej niż ujęcie frontalne.
• Pochmurne niebo. Jasny kamień w pełnym słońcu łatwo się prześwietla. Rozproszone światło wyrównuje kontrast i wydobywa detal.

Galeria

---

Wpis opublikowany pierwotnie w 2024 roku na mojej poprzedniej stronie, w listopadzie 2026 przepisany i poprawiony.