Kościół w Podhorcach (Pidhirci) – barokowa świątynia na wzór Superga

Podhorce (ukr. Pidhirci) to wieś w obwodzie lwowskim, kilkanaście kilometrów od Złoczowa, znana przede wszystkim z renesansowego zamku Koniecpolskich. Kilkaset metrów od zamku, na końcu długiej alei, stoi jednak budowla, która zrobiła na mnie jeszcze większe wrażenie: kościół św. Józefa z zieloną kopułą i kolumnowym portykiem.

Fundacja hetmana

Kościół św. Józefa i Podwyższenia Krzyża Świętego zbudowano w latach 1752–1766 z fundacji Wacława Rzewuskiego, hetmana i późniejszego kasztelana krakowskiego, właściciela Podhorców. Rzewuski chciał mieć u siebie kopię słynnej bazyliki Superga pod Turynem i architekt, wymieniany w źródłach jako Romanus, spełnił to życzenie. Kościół był najpierw świątynią zamkową, później parafialną.

Rzewuski był człowiekiem teatru i literatury. W swojej podhoreckiej rezydencji prowadził jedną z najświetniejszych prywatnych scen w ówczesnej Europie. Kościół wpisuje się w tę samą ambicję: miał być widoczny, monumentalny i „europejski”.

Architektura

Bryła to rotunda nakryta półkolistą kopułą z latarnią i krzyżem na szczycie. Od frontu poprzedza ją portyk na kolumnach korynckich, z trójkątnym frontonem i łacińskim napisem we fryzie. Na attyce, na osiach kolumn, stoją kamienne figury świętych, patronów rodu Rzewuskich. Wnętrze miało kiedyś bogate wyposażenie, m.in. snycerkę Marcina Twardowskiego i obraz ołtarzowy Szymona Czechowicza.

Dziś fasady pokazują ślady wieku: łuszczący się tynk, odsłoniętą cegłę, porosty na kamieniu. Dla fotografa to bogata faktura, ale też przypomnienie, jak bardzo takie budowle potrzebują opieki.

Rzeźby wokół kościoła

Wokół świątyni stoją barokowe figury świętych. Najbardziej podobają mi się te ustawione przy ścianach rotundy i przy bramie: zniszczone przez czas, ale wciąż pełne ruchu.

Jak fotografowałem Podhorce

• Aleja jako prowadzenie wzroku. Najmocniejsze ujęcie to widok wzdłuż alei drzew, z kościołem na jej końcu. Szpaler zieleni sam prowadzi oko do kopuły.
• Z drona. Z góry widać to, czego nie widać z ziemi: układ alei, kościoła i bastionowego zamku w krajobrazie. Przy takich założeniach dron pokazuje zamysł fundatora.
• Między kolumnami. Portyk tworzy naturalną ramę. Kadr między kolumnami na zewnątrz, na figury i ogród, oddaje skalę budowli.
• Detal i faktura. Dłuższą ogniskową fotografuję kapitele, fryz z napisem i rzeźby na attyce. Boczne światło wydobywa zniszczoną, ale piękną powierzchnię kamienia.

Galeria

---

Wpis opublikowany pierwotnie w 2024 roku na mojej poprzedniej stronie, w listopadzie 2026 przepisany i uzupełniony.